Heeft de olifant vier knieën?

Ik las dat de olifant het enige zoogdier is met vier knieën. Klopt dat? En wat is het verschil tussen knie en elleboog?

Het skelet van zoogdieren bestaat uit een ruggenwervel, die als een brug op de vier pijlers rust: de poten. Knieën en ellebogen zitten ongeveer in het midden van de poten. Zo was het al bij de eerste landzoogdieren. De ellebogen buigen iets achteruit, de knieën licht naar voren.
Door die flexibele positie van de poten kunnen de dieren goed lopen, rennen en springen. Het nadeel is echter dat zoogdieren spierkracht nodig hebben om zich overeind te houden. Sommige landzoogdieren, zoals olifanten en nijlpaarden, zijn echter zo zwaar dat ze de flexibiliteit van gebogen poten moesten opgeven.
In zoölogenjargon zijn zulke dieren ‘graviportaal’; om hun vele kilo’s te dragen ontwikkelden ze dikke, stevige poten als zuilen, die onder het lichaam zitten en die bijna rechte elleboog- en kniegewrichten hebben. Door deze aanpassing aan het gewicht zijn de knieën en vooral de ellebogen van een olifant soms lastig te zien.
Je ziet de knieën en ellebogen van een olifant echter als hij zijn poten buigt. Het lijkt misschien alsof de voorpoten knieën hebben, omdat het onderste gewricht van de poot naar voren buigt. Maar het is geen knie, het is de enkel die je ziet, die hoog op de poot zit. De olifant loopt namelijk op de kussentjes van zijn tenen. Dat komt ook wel bij andere zoogdieren voor.
Paarden buigen hun voorbenen over het midden, zonder dat er sprake is van knieën. Bij wijze van aanpassing aan het rennen hebben paarden in de evolutie namelijk een stevige verlenging van de middelste teen gekregen, waardoor de enkels naar het midden van de benen zijn verschoven. De ellebogen en de knieën zitten dichter bij de buik van het paard.
Geen enkel zoogdier heeft vier knieën, zelfs al kan het er in sommige gevallen – zoals bij de olifant – zo uit zien.

Huidige editie

Abonnement: Volgens onderzoekers is het puur toeval dat er geen mammoeten meer zijn. Lees alles over deze nieuwe onderzoeksresultaten in dit nummer.

Download een gratis proefnummer

Abonnement: Download een hele aflevering van Wetenschap in Beeld. Helemaal gratis. Je moet alleen geregistreerd gebruiker zijn van wibnet.nl.

Aanmelden nieuwsbrief

Gratis nieuwsbrief van Wetenschap in Beeld. Meld je hier aan.

Historia

Hoe werd Rusland zo groot?

Waarom werd Rusland het grootste land ter wereld?

Video's over wetenschap

Het wemelt op internet van de leuke video's en fragmenten over wetenschap.

Volg de ruimteblog

Lees wat de journalisten Helle en Henrik Stub van Wetenschap in Beeld over het heelal te melden hebben.

Historia

Thema: Tweede Wereldoorlog

Verdiep je in de grootste gebeurtenissen van de 2. Wereldoorlog.

Poll

Vliegdekschip van de toekomst

Oorlogstechnologie: Bekijk de interactieve illustratie van het vliegdekschip van de toekomst.

De lange geschiedenis van de aarde

Ontwikkeling van de aarde: Bekijk hier de perioden waarin de geschiedenis van de aarde is ingedeeld.

Interactief: One World Trade Center

Bouwwerken: One World Trade Center is één en al techniek. Klik, en bekijk de feiten over de nieuwe toren.


Copyright © 2009 Bonnier Publications