Waarom is de pupil van katten ovaal?

De pupil is een opening die de hoeveelheid licht regelt die door de lens wordt gelaten en achter in het oog het netvlies raakt. Bij scherp licht sluit de pupil zich bijna helemaal zodat het licht het oog niet beschadigt; in het donker gaat hij zo ver mogelijk open en wordt ieder beetje licht door lichtgevoelige cellen geregistreerd. Bij de huiskat, die ’s nachts jaagt, is de pupil een verticaal spleetje. Dat heeft hij gemeen met veel andere dieren die in de nacht actief zijn. Spleetvormige pupillen fungeren als twee gordijnen die door sluitspieren dicht- of opengaan, naargelang de hoeveelheid licht die moet worden doorgelaten. Bij daglicht zijn ze bijna dicht, zodat het licht slechts door een kiertje kan, terwijl ze in het donker zover open zijn dat ze er rond uitzien. Het is niet zeker waarom juist nachtdieren spleetvormige pupillen hebben. Sommige biologen denken dat ze de ogen een betere camouflage geven, terwijl andere van mening zijn dat de ogen zo beter kunnen focussen. Onlangs hebben twee Zweedse biologen van de universiteit van Lund nog een idee geopperd waarom spleetvormige pupillen goed bij nachtdieren passen. De biologen onderzochten de ogen van veel verschillende dieren en kwamen erachter dat bijna alle dieren met spleetvormige pupillen ook een speciale multifocuslens in hun oog hadden. De lens is verdeeld in diverse zones die ieder voor zich speciaal geschikt zijn om licht van een bepaalde golflengte op te vangen. Door de multifocuslens kunnen de nachtdieren in het schemerdonker veel beter kleuren onderscheiden dan dieren met gewone lenzen. De zones van de multifocuslens lopen als concentrische ringen vanuit het midden, en daarom is de spleetvormige pupil uitermate zinvol. Bij daglicht laat een ovale pupil licht door naar alle zones op de lens en daarmee kan het dier ook overdag goed kleuren onderscheiden. Met een ronde pupil zou dat niet lukken.