Zuurstof en evolutie gaan hand in hand

W at heeft de evolutionaire reuzensprongen mogelijk gemaakt, van het begin van alle leven op aarde – 3,8 miljard jaar geleden – tot en met nu? Verwoestende inslagen van asteroïden, vulkaanuitbarstingen en hevige klimaatschommelingen beïnvloedden de ontwikkeling van het leven, maar nu laat imposant paleontologisch speurwerk zien dat een onbeduidender factor – het kleine, maar levengevende molecuul O2 – de hoofdrol speelde. In de kindertijd van de aarde, 4,5 miljard jaar geleden, zat er geen zuurstof in de zee of in de lucht. Maar zo’n twee miljard jaar later brachten fotosynthetische cyanobacteriën zuurstof in de atmosfeer, en kort daarop ontstonden onze directe voorouders: de meercellige algen. Vervolgens stagneerde de evolutie; tot een half miljard jaar geleden, want toen werden de oceanen voor het eerst tot op de bodem van zuurstof voorzien. Er ontstonden grote, complexe dieren. En door de zuurstof kon het dierenleven zich een paar miljoen jaar later ontwikkelen tot er een overvloed aan geavanceerde soorten was. Sindsdien gaan zuurstof en de evolutie hand in hand. Alle huidige hogere levensvormen hebben hun bestaan te danken aan het zuurstofmolecuul en de oerbacteriën.

Achtergrondmateriaal
In de lijst hieronder vind je een deel van het materiaal dat is gebruikt bij het samenstellen van bovengenoemd artikel.

Wij bieden deze lijst als extra service aan. Je kunt de bronnen raadplegen als je meer over een bepaald onderwerp wilt weten.
Wij leveren helaas geen aanvullende informatie en geven principieel ook geen telefoonnummers of adressen door van auteurs of onderzoekers die geïnterviewd zijn.

Magazines:
Nature, vol 448, 30.8.07, p. 1005-1006: ”Oxygen’s rise reduced”.
Nature, vol 448, 30.8.07, p. 1003-1036: ”Increased subaerial volkanism and the rise of oxygen 2.5. billion years ago”.
Nature, vol 449, 11.10.07, p. 706-708”: ”Isotopic evidence for Mesoarchaen anoxia and changing atmospheric sulphur chemistry”.
Science, vol 317, 28.9.07, p. 1900-1906: ”Late archean biosphere oxygenation and atmospheric evolution”.
Nature, vol 451, 17.1.08, p.277-278: ”The rise of atmospheric oxygen”.
Science, vol. 297, 16.8.02, p. 1137-1141: ””Proterozoic ocean chemistry and evolution: A bioorganic bridge?”.
Science, vol 297, 16.8.02, p. 1104-1105: ”Could poor nutrition have held life back?”
Nature, vol 431, 9.9.04, p. 173-177: ”The transition to a sulphidic ocean 1.84 billion years ago”.
Nature, vol 437, 6.10.05, p. 826-827: ”Sea change in sediments”.
Science, vol 311, 10.3.06, p. 1446-1449: ”Late precambrian oxygenation; inception of the clay mineral factory”.
Nature, vol 444, 7.12.06, p. 744-747: ”Oxygenation of the Ediacaran ocean”.
Science, vol 314, 8.12.06, p. 1529: ”A shot of oxygen to unleash the evolution of animals”.
Science, vol 315, 5.1.07, p. 92-95: ”Late-neoproterozoic deep-ocean oxygenation and the rise of animal life”.
Nature, vol 452, 27.3.08, p. 456-458: ”Tracing the stepwise oxygenation of the Proterozoic ocean.
Science, vol 321, 15.8.08., p. 923-924: ”Ironing out ocean chemistry at the dawn of animal life”.
Science, vol 321, 15.8.08., p. 947-952: ”Ferruginous conditions dominated later neoproterozoin deep-water chemistry”.
Physical and Biochemical Zoology, 74(5):641-650.2001: ”Interactive effects of rearing temperatures and oxygen on the development of Drosophila melanogaster”.
Annu. Rev. Earth Planet Sci, 2003.31: 105-134: ”Phanerozoic atmospheric oxygen”.
New Scientist 14.12.02., p. 41-43: ”The big O”.
Nature, vol. 436, 14.705, p. 253-256: ”Basic avian pulmary design and flow-through ventilation in non-avian theropod dinosaurs”.
Science, vol 309, 30.9.05, p. 2202-2204: ”The rise of oxygen over the past 205 million years and the evolution of large placental mammals”.
Science, vol 316, 27.4.07, p. 557-558: ”Oxygen and evolution”.
New Scientist, 28.4.07, p. 37-41: ”Oxygen: Breath of life”.
Nature, vol 448, 12.7.07, p. 122-125: ”Reading the book of the death”.