De president belt naar de maan

Neil Armstrong laat Aldrin maar zijn gang gaan. Hij heeft het zelf ook flink druk met de voorbereiding voor zijn eigen ceremonie. Journalisten hebben hem onophoudelijk gevraagd wat hij ging zeggen als hij de eerste stap gezet zou hebben op de maan. Aan ideeën geen gebrek: er zijn vele voorstellen gedaan, van bijbelcitaten tot gedichten van Shakespeare.

Op weg naar de maan hebben Collins en Aldrin dit onderwerp uitvoerig besproken, maar Armstrong heeft nog niet besloten. Voor hem was de landing de belangrijkste gebeurtenis in de geschiedenis, de eerste keer dat een mens in contact komt met een andere planeet, maar hij is zich ervan bewust dat er mensen zijn die hier anders over denken. Nu kan hij de beslissing niet langer voor zich uit schuiven. Hij verbaast zich over die ene kleine, maar enorm belangrijke stap, en dan gebeurt het. De woorden komen vanzelf. Nu weet hij wat hij gaat zeggen.

Vlak voor hun historische wandeling trekken de astronauten hun ruimtepakken aan. Als parachutespringers die zorgvuldig hun valschermen inpakken, lopen ze hun checklist na: laarzen, helm, handschoenen, ruimtepak. Alles moet in een bepaalde volgorde. Het belangrijkst is de rugzak, het Portable Life Support-systeem dat essentiële dingen zoals water, zuurstof, een radio en een koelsysteem bevat. Met een knop activeren de mannen hun luchtpompen, waarna ze het geruststellende gezoem van de machine horen – een geluid dat ze heel goed kennen van hun training. In ruimtepak zijn Armstrong en Aldrin onafhankelijk en mobiel, ieder een klein, geïsoleerd en levend eiland op zich op de verder levenloze maan.

‘Het luik gaat open,’ laat Armstrong weten via de radio. En inderdaad, de dunne metalen deur van de Eagle opent zich, en terwijl Aldrin het luik vasthoudt, klimt Armstrong achterstevoren de ladder af. Onderweg zet hij een tv-camera aan, en kort daarop klinkt het vanaf de aarde: ‘We hebben beeld.’

Een kleine stap

Voor de ogen van Aldrin en de wereld, die als betoverd toekijkt, klimt Armstrong de ladder af, langzaam en voorzichtig. Wanneer hij de onderste trede heeft bereikt, laat hij even zijn linkerbeen in de ruimte hangen, en dan zet hij eindelijk voet op de maan. ‘Dit is een kleine stap voor een mens, een grote stap voor de mensheid,’ klinken zijn onsterfelijke woorden.

Voorovergebogen en aarzelend beweegt Armstrong zich als iemand die het lopen verleerd is, voetje voor voetje. Hij merkt al snel hoe licht en makkelijk het is om op de maan te lopen, zelfs met het dikke ruimtepak aan. Vanwege de geringe zwaartekracht weegt hij slechts 26 kilo en iedere stap die hij zet, verandert in een soort zwevende sprong. Het lijkt alsof iedere beweging in slow motion is.

Met zijn Hasselblad-camera neemt Armstrong de eerste foto’s van de maan, maar het controlecentrum herinnert hem eraan dat hij zich aan het programma moet houden en monsters moet verzamelen. Met een lepel graaft hij stof en stenen op en doet ze in een zakje. ‘Kan ik komen?’ vraagt Aldrin even later, en 14 minuten na Armstrong verlaat ook Aldrin de Eagle. ‘Ik moet even het luik dicht doen. Ik zal oppassen dat ik het niet per ongeluk in het slot laat vallen,’ grapt hij. ‘Lijkt me een goed idee,’ antwoordt Armstrong met een glimlach en hij verwelkomt zijn collega: ‘Mooi hè? Schitterend uitzicht heb je hier.’ ‘Schitterende woestijn,’ corrigeert Aldrin.

Telefoontje van de president

De tweeënhalf daarna uur volgen de astronauten een strak schema: experimentele wetenschappelijke apparatuur opstellen, stenen en stof verzamelen en meer foto’s maken. Maar eerst is het tijd voor een ceremoniële taak: het planten van de Amerikaanse vlag, de Stars and Stripes, in de maanbodem. De beide mannen vouwen de vlag uit, maar tot hun verbazing valt het niet mee om de vlaggenstok stevig in de rotsachtige bodem te duwen.

Kort nadat ze weer met hun werkzaamheden zijn begonnen, laat het controlecentrum in Houston weten dat president Richard Nixon met ze wil praten. ‘Hallo Neil en Buzz,’ zegt hij. ‘Ik bel vanuit het Oval Office in het Witte Huis. Dit is zonder twijfel het belangrijkste telefoongesprek dat ooit gevoerd is. Een groots ogenblik in de geschiedenis van de mensheid was iedereen op aarde verenigd. We zijn allemaal even trots op wat jullie gedaan hebben en bidden dat jullie veilig op aarde zullen terugkeren.’ ‘Dank u, meneer de president. We beschouwen het als een enorme eer om hier te zijn en niet alleen de Verenigde Staten, maar alle vredelievende mensen op aarde te mogen vertegenwoordigen,’ zegt Armstrong voordat hij weer aan het werk gaat.

Gedurende de rest van de maanwandeling zijn Armstrong en Aldrin druk bezig. De tijd vliegt en voordat ze de nieuwe planeet goed hebben leren kennen, moeten de mannen terug naar de Eagle. Ze vullen de cabine met zuurstof en doen hun helm af. Tot hun verbazing merken ze nu dat de maan een geur heeft. De stof van hun ruimtepakken heeft een scherpe, ondefinieerbare geur die nog het meest doet denken aan natte as of kruit.

Na drie uur van gespannen wachten ziet Collins eindelijk de Eagle verschijnen. Hij maakt de wereldberoemde foto waarop onze blauw-witte planeet een lichtpuntje is in het donkere heelal. Foto: NASA

Collins is de eenzaamste mens in het heelal

Terwijl zijn collega’s vlak voor vertrek uitrusten, cirkelt de Columbia met Michael Collins als eenzame ontdekkingsreiziger in een baan rond de maan. In de hele geschiedenis van de mensheid is er nooit iemand zo alleen geweest, maar Collins geniet van zijn eenzaamheid. Voor de geroutineerde voormalig testpiloot is dit de ultieme vorm van vrijheid: in zijn eentje, zwevend in een ruimtevaartuig dat hij volledig onder controle heeft. Wanneer Collins zich aan de achterkant van de maan bevindt en 48 minuten buiten bereik van het controlecentrum is, voelt hij zich als de meest vrije persoon in het heelal.

Eenzaam, maar vrij, en met genoeg tijd voor zijn eigen gedachten: ‘Welbeschouwd zijn er drie miljard mensen op aarde en twee aan de andere kant van de maan. Maar aan deze kant van de maan is er maar één, en God weet wat nog meer,’ denkt hij. Het uur van de waarheid nadert, het moment waarop de Eagle en de Columbia na een etmaal weer herenigd zullen worden. Collins wordt nog steeds geplaagd door de nachtmerrie die hem al een half jaar achtervolgt: als er iets misgaat en de Eagle verongelukt, wacht hem een wel heel eenzame reis terug naar huis. Vanuit zijn positie achter het raam van de Columbia lijkt onze blauwe planeet zo oneindig ver weg dat hij hem met zijn duim kan bedekken. De gedachte aan een eenzame terugkeer is bijna ondraaglijk. ‘Als ze niet kunnen opstijgen, of als ze neerstorten, beroof ik me niet van het leven. Ik ga dan naar huis, maar ik zal wel voor het leven getekend zijn,’ spookt het door zijn hoofd.

Start boezemt Armstrong angst in

De overtuiging van Aldrin dat alles goed zal gaan, deelt Armstrong niet. Nu het aftellen is begonnen, is hij bang dat ze de afstand met de lanceringsmotor niet kunnen overbruggen. Op aanraden van de ontwerpers heeft het toestel een elektrisch startmechanisme, zelf had hij liever een mechanische oplossing gehad, zodat hij en Aldrin de motor handmatig zouden kunnen starten, mocht er iets misgaan.

Aldrin zegt: ‘9, 8, 7, 6, 5, abort stage, engine arm, ascent, proceed,’ en Armstrong drukt op de startknop. Het lijkt een eeuwigheid, maar een fractie van een seconde is het doodstil. Dan komt de Eagle onder hels kabaal met een soepele, krachtige beweging los. ‘We zijn onderweg!’ jubelt Aldrin als ze de Mare Tranquillitatis steeds kleiner zien worden.

Drie uur later overspoelt ook Collins een golf van opluchting als hij een kleine zwarte stip ziet verschijnen. De Eagle komt dichterbij en wordt zichtbaar groter: de mooiste aanblik van de hele missie, zegt hij later. Terwijl hij de Columbia in de juiste positie draait voor de koppeling, maakt Collins van de gelegenheid gebruik om deze gedenkwaardige setting te fotograferen. ‘Ik zie de aarde achter jullie – dit is fantastisch,’ zegt hij via de radio terwijl hij de Eagle, de maan en op de achtergrond de oneindig kleine, blauw-witte aarde in één foto vereeuwigt. Het enige wat ontbreekt, is de fotograaf zelf.

‘Pak aan, die peperdure dozen,’ roept Armstrong als de Eagle en de Columbia een paar minuten later gekoppeld zijn. Voorzichtig geeft hij Collins twee containers met in totaal 21,3188 kilo aan maanmonsters. Zelfs in gewichtloze toestand verbaast Collins zich over het gewicht ervan. In de verzegelde containers liggen kleine stukjes van een andere planeet. Binnenkort zullen ze onderzocht worden door een heel leger van wetenschappers.

Op donderdag 24 juli 1969 landen de astronauten in de Grote Oceaan na een ruimtereis van acht dagen. Duikers helpen hen in hun bootje. Foto: NASA

Benen van rubber door zwaartekracht

Op donderdagmiddag 24 juli, slechts 200 uur na de lancering, springen Armstrong, Aldrin en Collins vanuit een helikopter op het vliegdekschip de USS Hornet. Van top tot teen gekleed in hun vormeloze en grauwe isolatiepakken lijken ze wel wezens van een andere planeet, wat ze ook eigenlijk zijn. Met benen van rubber door de plotselinge invloed van de sterke zwaartekracht die de aarde heeft, lopen ze naar een container die op een camper lijkt. Hier worden ze enige weken geïsoleerd uit vrees voor besmetting met maanbacteriën.

De isolatiecontainer is comfortabel ingericht, maar het wachten duurt lang. Om de tijd te verdrijven zien de drie astronauten op video-opnames hoe miljoenen mensen op het puntje van hun stoel ademloos de eerste stappen van Armstrong en Aldrin op de maan volgen. Pas nu dringt de omvang van hun prestatie tot ze door: terwijl zij 384.400 kilometer ver weg druk bezig waren met hun werk, ging er een uitzinnige golf van vreugde over de hele planeet. Aldrin kijkt langzaam weg van het zwartwitscherm en zegt droog tegen Armstrong: ‘Neil, ik ben bang dat we het feestje gemist hebben.’

Na het succes van de Apollo 11 is de stemming in heel Amerika uitgelaten, maar de NASA gaat aan de slag. Er staan nog meer missies op het programma en het echte onderzoek van de maan moet eigenlijk nog beginnen. De Eagle is immers zes kilometer van de plek geland die geologen als landingsplaats hadden uitgezocht. Als maanlanders hun doel voorbijschieten, heeft hun werk weinig zin gehad.

De drie astronauten van de Apollo 12, Alan Bean, Charles Conrad en Richard Gordon, bewijzen vier maanden later dat de NASA wél een ruimtevaartuig kan laten landen op een zorgvuldig uitgezochte locatie, een ’pinpoint landing’. Maar bijna meteen gaat het hoofdalarm af en knipperen er controlelampen. De missie lijkt voortijdig ten einde.

• Vorige Pagina 2 van 2